Cột dọc, xà ngang và hai phút U23 Việt Nam học cách đứng dậy

Âm thanh của một cú sút đập vào xà ngang không giống bất kỳ âm thanh nào khác trên sân cỏ. Nó khô, đục và ngắn, như thể chính khung thành vừa nuốt mất một câu thơ vừa được viết xong. Phút thứ 8, Lê Phát đón bóng từ một quả phạt góc, tung cú dứt điểm, bóng tìm đến cột dọc rồi nảy lên xà ngang. Hai lần trong cùng một nhịp thở. Tôi ngồi trong khu vực báo chí, nghe tiếng thở hắt chạy dọc một hàng ghế, và hiểu rằng trận mở màn này sẽ không được kể bằng bàn thắng, mà bằng những khoảng trống.

Mười chín phút sau, Thanh Nhân lặp lại điệp khúc ấy. Cũng một tình huống bóng cố định, cũng một cú dứt điểm, cũng cột dọc. Hiệp một khép lại với tỷ số 0-0 và một cảm giác quen thuộc đến nhói lòng: U23 Việt Nam chơi trên cơ, tạo ra cơ hội, nhưng không thể chuyển hóa chúng thành điều gì đó được ghi lên bảng điện tử.

Tôi đã theo dõi bóng đá trẻ đủ lâu để biết rằng khoảng cách giữa việc tạo cơ hội và việc ghi bàn chưa bao giờ đơn giản. Nó là sự điềm tĩnh của một cầu thủ hai mươi tuổi đứng trước thủ môn, là chất lượng của quyết định trong phần nghìn giây, là bản năng chọn góc sút thay vì chọn lực. Ở cấp độ U23, đó thường là biến số quyết định nhất của cả một trận đấu — và trong trận này, nó là biến số duy nhất thực sự nghiêm trọng.

U23 Việt Nam tạo đủ cơ hội để giành chiến thắng, nhưng để chúng trôi qua theo đúng cách mà bóng đá trẻ vẫn luôn dạy chúng ta phải sợ: cơ hội đến, và cơ hội đi, bởi khâu kết thúc chưa đủ lạnh lùng.

Kuwait không cần nhiều hơn thế. Phút 79, từ một quả đá phạt, Omar Al Matar đánh đầu tung lưới. Bàn thua đến muộn, đến từ một tình huống bóng cố định, và đến theo cách mà người ta vẫn gọi là bất ngờ — cho dù trong bóng đá, chẳng có bàn thua nào thật sự bất ngờ nếu ta chịu nhìn vào những dấu hiệu trước đó. Kèm người trong vòng cấm, bảo vệ bóng hai, giữ tập trung ở những phút cuối: đó là những thứ không nằm trong bản highlight, nhưng nằm trong kết quả.

Rồi đến phút 81. Chỉ hai phút sau bàn thua, Văn Thuận treo bóng từ một tình huống cố định, và Ngọc My đánh đầu gỡ hòa. Ngồi đó, điều tôi nghĩ đến không phải là tỷ số, mà là tốc độ phản ứng của một tập thể vừa bị đâm một nhát. Hai phút là quãng thời gian rất ngắn để một đội bóng trẻ gượng dậy, sắp xếp lại hàng thủ, tổ chức lại một pha bóng cố định và ghi bàn. Đó là một phẩm chất tâm lý đáng ghi nhận, nhất là ở một giải đấu nơi áp lực được nhân lên theo từng trận.

Và cũng phải nói điều này. Hai khoảnh khắc nguy hiểm nhất của U23 Việt Nam trong trận — cú đúp cột dọc, xà ngang của Lê Phát, và bàn gỡ của Ngọc My — đều đến từ bóng cố định. Điều đó nói lên rất nhiều về kênh tấn công chủ lực của đội, và cũng cho thấy khả năng phá vỡ một hàng phòng ngự dày đặc bằng bóng sống vẫn còn là dấu hỏi lớn.

Những phút cuối, U23 Việt Nam vẫn dồn lên tìm bàn thắng. Không có bàn thắng nào đến. Trận đấu khép lại với tỷ số 1-1, mỗi đội một điểm.

Câu chuyện của một trận hòa không bao giờ gói gọn trong chín mươi phút của chính nó. Ở một trận đấu khác cùng lượt, Uzbekistan đánh bại Philippines 5-1. Tôi đã ngồi đủ lâu ở các giải trẻ để biết rằng một thất bại 5-1 không dừng ở ba điểm cho đội thắng — nó là một tuyên ngôn về hiệu số, về sự tàn nhẫn, về khả năng nghiền nát đối thủ yếu. Uzbekistan đã gửi đi một thông điệp đến phần còn lại của bảng đấu.

Đặt cạnh nhau, bức tranh bảng C hiện lên khá rõ. U23 Việt Nam đang ở thế bị động. Một điểm trước Kuwait là kết quả không tệ nếu xét riêng nó, nhưng khi đặt cạnh hiệu số của Uzbekistan, nó trở thành một điểm số ít ỏi. Trong bóng đá trẻ, thứ tự của một bảng đấu thường được quyết định bởi những trận đấu mà người ta cho là dễ, chứ không phải bởi những trận đấu lớn. Trận gặp Philippines vào ngày 18 tháng 9 — đội vừa thua năm bàn — giờ đây mang theo hai trọng trách cùng lúc: ba điểm và hiệu số.

Tôi không phân tích chiến thuật bằng sơ đồ, tôi đọc hàng phòng ngự như một bài thơ 4-4-2. Và trong bài thơ ấy, có hai câu cần được sửa. Câu thứ nhất nằm ở khâu dứt điểm — một đội bóng tạo ra cơ hội mà không ghi bàn là một đội bóng đang tự bào mòn chính mình. Câu thứ hai nằm ở khâu phòng ngự bóng cố định — nơi một bàn thua ở phút 79 có thể xóa sạch bảy mươi tám phút kiểm soát phía trước.

Thất bại có ngữ âm riêng. Những trận hòa sai nhịp cũng vậy. Trận hòa này của U23 Việt Nam có một nhịp rất riêng: nhịp của một đội bóng chơi hay hơn đối thủ trong bảy mươi tám phút, để mọi thứ tuột khỏi tay trong mười ba phút cuối, rồi gỡ lại trong hai phút tiếp theo.

Điều đáng nói là cả hai vấn đề đều có thể sửa được trong một khoảng thời gian ngắn. Chất lượng dứt điểm là thứ cải thiện được bằng bài tập và bằng sự điềm tĩnh. Kèm người trong bóng cố định là thứ cải thiện được bằng kỷ luật và bằng video phân tích. So với những khủng hoảng mang tính cấu trúc, đây là những vấn đề mang tính định hướng — và với một đội bóng trẻ, đó là một tin tốt.

Nhưng cũng chính vì vậy mà trận gặp Philippines không còn là một trận đấu bình thường. Nó là bài kiểm tra xem U23 Việt Nam đã học được gì từ cột dọc và từ xà ngang. Một đội bóng trẻ trưởng thành bằng cách biết không tự trói mình trong những trận đấu mà họ được cho là phải thắng.

Trước khi viết bất kỳ phân tích sâu nào, tôi luôn tự hỏi: ở Việt Nam lúc này, người hâm mộ đang nghĩ gì? Khán đài ký ức không nằm trong khán phòng — nó nằm trong ký ức của những người thức trắng đêm theo dõi một trận đấu mà đội nhà chỉ ghi được một bàn. Tôi đoán nhiều người trong số họ vẫn còn nhớ cú đúp cột dọc, xà ngang của Lê Phát, và gọi đó là vận rủi. Có thể. Nhưng tôi đã học được một điều từ những năm tháng đứng giữa các khán đài: khi một điều gì đó lặp lại, nó thôi là vận may hay vận rủi. Nó trở thành một mẫu hình.

U23 Việt Nam vẫn còn nguyên cơ hội đi tiếp. Nhóm cầu thủ này vẫn còn trẻ, và tuổi trẻ là thứ cho phép họ sửa sai nhanh hơn bất kỳ ai. Nhưng bóng đá không cho không ai thời gian. Ngày 18 tháng 9 sẽ đến, và cùng với nó là điều mà mọi đội bóng trẻ đều phải trả lời ở một thời điểm nào đó: cột dọc hôm nay sẽ trở thành một cột mốc, hay chỉ là một vết xước?

Tôi sẽ ngồi lại, lắng nghe, và viết. Như tôi vẫn luôn làm.