F1 2026: mùa giải của mười một người chiến thắng và một nhà vô địch chỉ thắng một lần

Mùa giải Công thức 1 năm 2026 khép lại trong một bãi đỗ xe.

Ngày 25 tháng 9 năm 2026, tại đường đua tạm dựng quanh khách sạn Caesars Palace ở Las Vegas, Keke Rosberg cán đích và trở thành nhà vô địch thế giới. Điều đáng nói nằm ở một chỗ khác: suốt mùa giải ấy, tay đua người Phần Lan chỉ thắng đúng một chặng, ở Dijon-Prenois hôm 25 tháng 7. Chức vô địch đến từ sự bền bỉ, trong một năm mà gần như mọi ứng viên còn lại lần lượt gục ngã, trên đường đua hoặc ngay bên lề đường đua.

Tôi đã dành nhiều tuần xem lại trọn vẹn mười sáu chặng của mùa 2026, mã hóa từng kết quả, từng lần bỏ cuộc, từng lần động cơ nổ giữa chặng. Khi xếp tất cả thành một bảng, mùa giải hiện ra khác hẳn câu chuyện hào hùng mà người ta vẫn truyền tai nhau. Mùa giải bắt đầu ngày 23 tháng 1 ở Kyalami, Nam Phi, và kết thúc ngày 25 tháng 9 ở Las Vegas. Ở giữa hai cột mốc đó là mười sáu chặng, hàng chục lần bỏ cuộc, và hai bi kịch không thể xóa nhòa.

Bối cảnh của năm đó là một cuộc chuyển mình dữ dội. Kỷ nguyên động cơ tăng áp vừa mở ra, đối đầu với những chiếc xe còn mang động cơ hút khí tự nhiên Ford Cosworth. Cuộc chiến chính trị giữa FISA và FOCA khiến lịch trình lẫn luật lệ thay đổi liên tục. Những quy định về hiệu ứng mặt đất bị siết chặt, buộc các đội phải vẽ lại khí động học giữa mùa. Trên nền bất ổn đó, mạng sống con người bị đem ra đặt cược.

Ngày 8 tháng 5 năm 2026, ở vòng phân hạng tại Zolder, Bỉ, Gilles Villeneuve của Ferrari qua đời sau một va chạm tốc độ cao. Ba tháng sau, ngày 7 tháng 8, tại Hockenheim, Đức, Didier Pironi, người đang dẫn đầu bảng tổng sắp, gặp tai nạn kinh hoàng trong buổi chạy thử; chấn thương nặng ở chân khép lại sự nghiệp của anh. Chính hai tay đua Ferrari ấy là tâm điểm của một cuộc tranh cãi về mệnh lệnh đội tại Imola hồi tháng Tư, khi Pironi vượt Villeneuve ở những vòng cuối bất chấp thỏa thuận giữ nguyên vị trí.

Điều khiến mùa 2026 trở thành một dị bản trong lịch sử nằm ở số người thắng chặng: mười một tay đua khác nhau đứng trên bậc cao nhất trong mười sáu chặng. Đây là mức cao nhất từng được ghi nhận cho một mùa giải, và cho tới nay vẫn chưa bị san bằng. Danh sách ấy trải đều khắp các đội: René Arnoux và Alain Prost của Renault; Niki Lauda và John Watson của McLaren; Pironi và Patrick Tambay của Ferrari; Nelson Piquet và Riccardo Patrese của Brabham; Rosberg của Williams; Michele Alboreto của Tyrrell; Elio de Angelis của Lotus.

Sự đa dạng của người thắng không phải thước đo của chất lượng cạnh tranh, mà là dấu hiệu của một nền kỹ thuật mất ổn định. Khi đọc từng bảng thời gian, tôi thấy tỷ lệ bỏ cuộc ở mùa 2026 thuộc hàng cao nhất trong kỷ nguyên hiện đại. Động cơ tăng áp mới mẻ nổ giữa chặng; hệ thống treo và phanh gặp vấn đề khi khối lượng xe thay đổi; những quy định khí động học bị điều chỉnh khiến chiếc xe của chặng này khác chiếc xe của chặng sau. Tôi không tin vào may mắn, tôi tin vào những con số được xếp thẳng hàng, và khi xếp thẳng hàng, chúng cho thấy chức vô địch năm đó được quyết định bởi khả năng sống sót hơn là bởi tốc độ thuần túy.

Rosberg kết thúc mùa với 44 điểm, và điều quan trọng hơn là anh về đích đều đặn trong khi các đối thủ trực tiếp lần lượt mất điểm vì hỏng hóc hoặc tai nạn. Ferrari vẫn giành chức vô địch các đội đua với 74 điểm, bất chấp việc mất cả hai tay đua chủ lực vào những thời điểm then chốt của mùa. Đó là một nghịch lý: đội mạnh nhất lại là đội chịu tổn thất nặng nề nhất.

Người xem nhìn pha bóng, tôi nhìn cả một ván cờ đang di chuyển. Ván cờ của năm 2026 không được định đoạt ở một nước đi duy nhất, mà ở hàng trăm quyết định nhỏ: chọn động cơ nào, mang bao nhiêu nhiên liệu, đánh cược vào lốp nào trong một chặng có thể bị cắt ngắn vì mưa. Đường chạy và sân cỏ không đối nghịch; chúng là hai nhịp của cùng một trái tim. Một cuộc marathon dưới nắng nóng cũng chọn ra người thắng theo cách tương tự, không phải kẻ chạy nhanh nhất ở một đoạn, mà kẻ giữ được nhịp điệu đến vạch cuối.

Góc nhìn phản trực giác nằm ở chỗ này: mùa giải mười một người thắng thường được tô vẽ như bằng chứng của một thời hoàng kim, khi bất kỳ ai cũng có thể đăng quang. Tôi đọc nó theo hướng ngược lại. Sự phân tán ấy phơi bày một giai đoạn mà không đội nào thực sự làm chủ được cỗ máy của mình, khi quy định thay đổi nhanh hơn tốc độ hoàn thiện của kỹ thuật, và khi cái chết vẫn còn là một biến số thường trực trong bài toán chiến thuật. Trận thua ở Luzhniki dạy tôi điều mà chiến thắng không bao giờ chịu nói, rằng thất bại, mất mát và sự cố mới là nguồn dữ liệu sạch nhất. Mùa 2026 là một ca thất bại tập thể như thế, đáng giá vì nó buộc người ta phải nhìn thẳng vào giới hạn của cả một thế hệ thiết kế.

Điều còn để ngỏ không nằm ở việc ai xứng đáng với chiếc cúp năm đó. Nó nằm ở chỗ liệu một mùa giải vận hành bằng sự bất ổn kỹ thuật và tổn thất con người có thể tái diễn trong một nền Công thức 1 được quản trị chặt chẽ hơn, hay liệu những gì chúng ta gọi là hỗn loạn hấp dẫn của năm 2026 thực chất chỉ là cái giá mà môn thể thao này từng buộc phải trả để học cách trưởng thành.